VERMİKÜLİT, Genleştirilmiş vermikülit, hafif yapı gereçlerinde agrega olarak, binalarda ısı ve ses izolasyonunda, soguk hava depolarının izolasyonunda, dekorasyon işlerinde, dökümhane ve benzeri yüksek ısı ile çalışan yerlerde ateşe dayanıklı sıva ve kaplama malzemeleri üretiminde kullanılır. Ziraatte ise topragın özelliklerini iyileştirici katkı olarak, zirai ilaçlarda ve gübrelerde katkı malzemesi olarak, ev ve ahır hayvanlarına yatak malzemesi olarak kullanılır. ınce taneli genleşmiş vermikülit ayrıca boyada, lastik ve plastik üretiminde dolgu olarak kullanılır. Diger bir deyişle vermikülit, perlit, pomza, genleşen killer, camyünü, yutong, strafor beton ve köpüklü beton gibi malzemelere bir alternatiftir. Dünya toplam üretimi yılda 500.000-600.000t kadardır. Piroksenit, amfibol grubu ve ultramafik kayaçlardaki olivinlerin sonradan bunlara nüfuzeden siyenitler, karbonatitler ve pegmatitler vasıtasıyla oluşan solüsyonlar ve yüksek sıcaklık sebebiyle gaz haline dönüşmüş bazı maddelerin etkileriyle alterasyona ugrayarak biyotit- flogopit, serpantin ve klorite dönüşmesinden sonra yeraltı sularının sirkülasyonu ile derinlere dogru kayaçlardaki alkalilerin yer degiştirmesi, magnezyumun yeniden dagılımı, kristal yapısına suyun nüfuzedip molekül yapısına girmesi suretiyle oluşan bir mineral. Terkibi = (Si.Al) 4 (Mg. Al. Fe) 3 O 10 (OH) 2 Mgx(H 2 O)n 0,9>x>0,6
Vermikülitin en önemli özelligi 900°- 1100°C sıcaklıkta 4 ila 8 saniye tutularak genleştirilebilmesidir.
Vermikulitin uygulama alanlari Büyük çogunluktaki kullanimi vermikulitin ince pul pul seklinde olanidir. Vermikulit çok yönlü bir mineraldir. Ele bulasmaz, kokusuz ve toprakta dirençlidir. Bir kez pullastirildiginda, üretimde yüksek derecelere tabi tutulmasina ragmen sterildir.
Yapi Ürünleri
• Fabrika yapimi yapi panelleri (building board)
• Genel yapi harçlari (çimento ve alçi bazli)
• Uzman harçlari(ör: akustik harçlar ve yogunlasma kontrol bilesenleri)
• Düsük yogunlukta, çati ve zemin plakalari (çinemto ve katran bazli) – Katranli cilt ile kapli vermikulit kuru, hafif agirlikta çati plakalarinda kullanilabilir. Bu tip plakanin düsük isi iletkenligi, düsük nem içerigi ve tasima kolayligi gibi avantajlari vardir.
• Hafif ve izole betonlari – Vermikulit betonlari hafif agirlikta olmakla birlikte, iyi yalitim özelliklerine sahiptir ve özü itibariyle yangina karsi dayaniklidir. Vermikulit çati ve zemin plakalarinda ve ön döküm atölyelerinde kullanilabilir. Vermikulit betonlari, kazanlarin etrafinda ve arkasinda ve ates arka destek malzemesi olarak da kullanilabilir.
• Duvar izolasyonu
• Çati arasi gevsek dolgu ve bosluk izolasyonu
• Pasif yangindan koruma ürünleri
• Ates arkaligi ve baca içi kaplamasi
Bina izolasyonu
• Gevsek dolgu malzemesi izolasyonu – gevsek dolgu vermikuliti, ev izolasyonunda çati arasi kirislerinde kullanilabilir. Pullastirilmis vermikulitin serbest hareket özelligi izolasyonu kolaylastirir. Vermikulitin izolasyon özellikleri soguk havada önemli ölçüde isi kaybini azaltirken soguk havada içeriyi serin tutar. Ses geçirmeme gibi bir özelligi de vardir.
• Yangindan korunma – Vermikulit özellikle yangindan korunmak için uygun bir malzeme olarak taninmaktadir. Fabrika yapimi plaka ve panellerden önceden karistirilmis kaplamalara kadar vermikulit bazli ürün alani, yapi alanlari üzerine mekanik sprey veya elle harç kaplama teknikleriyle uygulamaya müsaittir. Bu kaplamalar petro-kimya endüstrisi ile tünel insasinda kullanilmaktadir.
• Erimez ürünler – Erimeyen ve yüksek isi izolasyonu için vermikulit normalde çesit ve uygulamaya bagli olarak, 1,100°C'ye kadar yüksek sicakliga dayanabilen genis alanda vermikulit ürünlerini üretmek amaciyla alüminyum çimentosu, ates kili ve silikatlarla birlestirilir. Vermikulit kullanilarak yapilan erimez ürünler çesitleri: izolasyon ates tuglalarina yapistirilmis önceden firinlanmis kil, yedek izolasyon için dökümlü yüksek alüminyum betonlar, tuglalara yapistirilmis yüksek alüminyum, izolasyon sekilleri ve döküm ürünlerine bitisik levhalar ile özel sekiller ve silikat.
Sekiller ile bloklara bitisik silikat
• Preslenmis vermikulit blok izolasyonu yüksek dereceli firinlarda, ocaklarda, yanma atölyelerinde, kazanlarda, agaç yakma sobalarinda ve gece depolari isiticilarinda kullanilabilir. Asbest veya el yapimi mineral fiber izolasyonuna alternatif olarak genis çapta kabul görmeye baslamistir. Basit bloklardan elektrikli aletler, sabitleme vidalari gibi malzemelere uygun olarak dizayn edilen çok karisik sekillere kadar degisiklik gösterir.
• Vermikulit Sivalari – Vermikulit sivalari ya alçi ya da Portland çimentosuyla yapilabilir. Geleneksel sivalara tercih edilen tüm vermikulit sivasi çesitlerinin avantaji: gelistirilmis kaplama, daha hafif agirlik, gelistirilmis çalisilabilirlik, mükemmel yangin dayanikliligi, azaltilmis termal kondaktivite, genis arka plan yelpazesine gelistirilmis yapisma, çatlama ve çökmeye karsi arttirilmis rezistans.
Endüstriyel
• Izolasyon sekilleri
• Çelik isleri ve Dökümhanelerde Izolasyon – vermikuliti yüksek derecede çelik isleri ve dökümhanelerde kullanmaya uygun hale getirmek için uygulama kolayligiyla kombine uygun isi yalitimi, düsük yogunluk ve dogal erimeyen özellikleri. Çok sicak erimis çeliklerde külçe ve kepçelerdeki isi kaybini önlemek için ve genellikle gevsek dolgu izolatörü olarak kullanilir.
• Sürtünme malzemeleri (balata) – Vermikulit günümüzde asbeste güvenli bir alternatif olarak balata enüstrisinde kullanilmaktadir ve bu sektörde önemli bir rol oynamaktadir.
Otomotiv sürtünme malzemeleri (balata ve debriyaj balatalari)
• Erimez sekiller ve yedek izolasyon
• Vermikulit dagilimi
• Conta ve mühürler(düsük isida pullastirilan vermikulit kullanimi)
• Çelik islerinde çok sicak ve genel izolasyon
• Maden izolasyon maddesi
• Petrol kuyusu kazma katki maddeleri
• Kirlilik kontrol materyalleri
• Boya/mastik/izolasyon maddelerinde dolgu
• Otomotiv egzoz katalizörleri için destek paspasi
• Sakirtiya karsi bilesenler
Çiçekçilik
Vermikulit iyi bir yetistirme ortami olarak onaylanmistir. Yaygin olarak gübre olusturulmasinda, genellikle bitki topragi ile birlikte kullanilir. Vermikulit/bitki topragi komposto olusumu bitki yetistirilmesi için ideal sartlar saglar. Kompostodaki vermikulit parçalarinin varligi havalandirmaya yardimci olur, nem tutusunu arttirir ve kendi basina potasyum, magnezyum ve bazi elementleri bünyesinde bulundururken ilave gübrelerin düzenli olarak birakilmasini da saglar. Vermikulit/bitki topragi kompostosu için hava/su orani köklerin büyüme uyarimi ve bundan ötürü, saglikli genç bitkilerin üretimi için idealdir. Vermikulit islendigi zaman sterildir. Dogru bir biçimde depolandiginda kompostolara karistirilmadan önce hiçbir isleme gerek kalmayacaktir. Vermikulit ayrica gübre, tarim ilaci ve zararli bitki ilaçlari için bir tasiyici ve genisletici olarak kullanilabilir. Ayrica tohumlarin kapsüllenmesi için toprak seklinde kullanilir. Pullastirilmis vermikulit ayrica meyve, çiçek sogani ve yumru köklerin saklanmasinda paketleme malzemesi olarak kullanilabilir.
• Yetistirme ortami ve toprak düzeltici
• Hidrofonikler için destek
• Tohum sürme ortami
• Kök kesim büyüme ortami
• Meyve, bitki sogani ve yumru kökler için paketleme malzemesi
Tarim
• Hayvan yem katki maddesi – Vermikulit; dökme, yumusak, steril ve emicidir. Bu; yag özleri, vitamin ilaçlari ve melaslari gibi besin yelpazesi için destek ve tasiyici ortam olarak rolü oldugu bulundugu anlamina gelmektedir. Vermikulit kullanimi yüksek hacimli randiman verir ve iyi kullanim karakteristiklerini elinde bulundururken sivi yükseltme hizmetinde bulunur, bu sebeple diger materyallerle karisim islemini kolaylastirir.
• Toprak düzenleyici
• Toplama ortami ve gübreler ile tarim ilaçlari için tasiyici /genisletme katkisi
• Hayvan yavrularina katki maddesi
Çesitli kullanimlar
• Paketleme malzemeleri – Pullastirilmis vermiculite kullanisli bir paketleme aracidir. Yalnizca hafif agirlikta, temiz ve etrafa kolay dökülen düzensiz sekilli nesne olmakla birlikte, darbe ve uygunsuz elleçleme ile ortaya çikan sarsintilara karsi iyi bir siperdir. Yüksek derecede emici olmasi tehlikeli kimyasal maddeler gibi paketlenmis materyallerden gelen sizintilari güvenli bir sekilde tutar. Inorganik olmasi sebebiyle herhangi bir potansiyel yangin tehlikesi yaratmaz. Pullastirilmis vermikulit ayrica meyve, bitki sogani ve yumru kökler için paketleme malzemesi olarak kullanilabilir. Vermikulit dogal olarak alçalir ve kolayca yok olur. Yumusak ve asindirici olmamasi ile plastik astarli yüzme havuzlarinin taban izolasyonu ve dolgusu için kullanilmaktadir.
• Canli balik yemi için paketleme malzemesi
• Kimyasal olarak islenmis Vermikulit – Kimyasal islemler; çok yüksek görünüm oranli parçaciklar üreterek vermikulitin katli yapisinin genislemesine veya tabakalara ayrilmasina sebep olabilir. Böyle ayrilmalar hem organik hem de inorganik fiber ürünlerin kaplanmasinda önemli bir rol oynar. Bu islem esasen, fiberlerin isi dayanikliligini arttirir. Vermikulit ürünlerinin tüm yeni ailesi kimyasal islem çesitlendirilerek üretilebilir. Esnek filmler, kagitlar ve astarlar üretmek ve çesitli endüstriler için özellestirilmis katki maddeleri yapmak mümkündür. Bu arastirma alanindaki gelismeler; polimerize oldugunda esneklik ve yangin rezistansi özellikleriyle birlikte organik polimer sistemlerin inorganik eslerini olusturan karisik silikat yapilarini imal etmeye uygun olabilecegini belirtmektedir.
• Sürüngen yumurtasi kuluçka dönemi ortami
• Tehlikeli mal paketlemesi
• Asalak idaresi
• Yüzme havuzu kaplamasi için taban malzemesi
• Barbekü tabani
• Islenmis Vermikulit – Vermikulit gerekli olan parça ebat çesidine uygun olarak pullastirmadan önce veya sonra ögütülebilir. Ögütülen veya dövülmüs bu materyal sakirtiya karsi astar üretiminde; yogunlasma kontrol boyalari; yüksek performansli conta ve mühürler ile organik köpüklerin yangin rezistansinin yükseltilmesi ve diger polimer bazli sistemlerde kullanilabilir. Pullastirilmis vermikulit son kullanimina uyacak sekilde renklendirilebilir (ör: perakende teshiri)
